Kunst als belegging?

De grootste kunstbeurs ter wereld is in volle gang. Als liefhebber een must, maar kan kunst ook de financiële en fiscale harten sneller doen kloppen?

Om in de stemming te komen, laat de onderstaande grafiek zien, dat er wel degelijk geld verdiend wordt met kunst. De top 5 van duurste schilderijen met sinds kort een verpletterende, nieuwe, lijstaanvoerder. Niet geheel schoon van controverse werd in 2017 Leonardo da Vinci’s ‘Salvator Mundi’ in een hamerklap het duurst verkochte schilderij ($ 450,3 miljoen) ooit.

So far so good. Het financiële hart begint al te versnellen, toch? Alleen is de realiteit ook dat geen van de kopers zich in mijn kennissenkring bevonden, en -als ik zo vrij mag zijn- waarschijnlijk ook niet in die van u. Maar is er dan geen rendement te behalen op kunst? Jazeker. In de jaarlijks op Tefaf gepresenteerde Art Market Report 2017 zien wij een stabiele markt, waarbij de Europese markt zelfs in 2017 een groei in omzet laat zien en de kunstwereld in zijn geheel ‘still going strong’ is. Doordat de markt niet helemaal transparant is en kunst ook kosten met zich meebrengt (denk aan transactiekosten en verzekeringskosten), is het lastig te zeggen wat de rendementen zijn op de lange termijn. Als we kijken naar het hier en nu, dan zet de onzekere situatie in Europa aangevoerd door de ‘Brexit’-problematiek de Europese markt ontegenzeggelijk onder druk. Maar de waarde van een schilderij bestaat in precies dat wat het niet is (credits voor Pablo Picasso). Hierin zit besloten de uiteindelijke crux wat mij betreft. Kunst is er niet om snel te verhandelen, maar vooral om van te genieten. De verzamelaars en beginnend liefhebbers zouden wellicht -juist vooral nu- dienen te kijken naar de hedendaagse artiesten in het wat wankele Europa, tegen de stroom in met het oog op de toekomst.

Hoe zit het dan met het fiscale hart? In Nederland is kunst vrijgesteld voor de Inkomstenbelasting (box 3). De overheid wil hiermee het particuliere kunstbezit verder stimuleren. De opname in de derde belastingbox betekent ook dat bij een eventuele verkoop er geen belasting verschuldigd is over de winst. Een belangrijke voorwaarde hierbij is dat de kunstvoorwerpen niet als belegging zijn gehouden. Vallen kunstvoorwerpen in een nalatenschap dan is er in beginsel belasting verschuldigd. Ik wil u tot slot een vindingrijke, fiscale constructie niet onthouden, want ook met kunst gaan fiscalisten aan de slag. Een beproefde constructie is de volgende. Een verzamelaar verhuurde zijn kunstwerk(en) voor een korte periode (5 jaren) aan een museum. De huurtermijnen werden vervolgens omgezet in een lening en de verzamelaar in kwestie schonk op zijn beurt aan het museum een bedrag gelijk aan de jaarlijkse, verplichte, aflossingen. Het gevolg hiervan was dat de schenking als gift kon worden afgetrokken in de aangifte Inkomstenbelasting (tegen 52%). Uiteindelijk heeft de rechter over deze constructie bepaald, dat de kunst als belegging werd gehouden en derhalve in box 3 belast diende te worden. Of het evengoed voordelig is geweest, vertelt deze uitspraak niet.

Al met al is een kunstwerk vooral om van te genieten, en dat kunnen wij doen deze week in Maastricht. Wilt u investeren in kunst, dan is het goed om te weten dat het een investering van de lange adem is. Voordeel is dat er in de tussentijd dan weer genoeg tijd is om deze zelf te kunnen bewonderen, en daarmee heeft een ander soort kunstenaar weer gelijk gekregen ‘ieder nadeel heb zijn voordeel’.

mr. Frank Munnecom

Gepubliceerd: 21 maart 2019